Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

5 dingen die je moet weten over het hantavirus

Tot voor kort hadden weinig mensen van het hantavirus gehoord, terwijl deze virusgroep al lange tijd op verschillende continenten voorkomt. De afgelopen week is het hantavirus volop in het nieuws, en dan vooral de levensbedreigende Andesvariant. Aanleiding is een zeer ernstige en zeldzame uitbraak aan boord van het Nederlandse cruiseschip m/v Hondius. Dit expeditieschip voer vanuit Argentinië richting de Canarische Eilanden. Er zijn tot nu toe drie doden te betreuren, onder wie een Nederlands echtpaar uit Friesland. De man overleed op 11 april aan boord; zijn vrouw werd later ziek en overleed op 27 april in een ziekenhuis in Zuid-Afrika. De derde dode is een Duitse vrouw die aan boord is overleden. Daarnaast zijn meerdere zieken gemeld, onder wie een Britse man die in kritieke toestand op de intensive care in Johannesburg ligt.

De media-aandacht en het feit dat de Andesvariant van het virus in zeldzame gevallen overdraagbaar is tussen mensen, roept veel vragen op. Wat zijn de risico’s? Hoe gemakkelijk kan dit virus worden overgedragen en bestaat er kans op een nieuwe epidemie? De herinnering aan de coronapandemie zorgt bij sommige mensen voor onrust. Is die terecht of niet? Wij vertellen het je in de 5 dingen die je moet weten over het hantavirus.

1

Verspreiding

Normaal gesproken raak je besmet door het inademen van stof waarin opgedroogde urine, uitwerpselen of speeksel van besmette knaagdieren zit. Het gaat dan vooral om ratten en muizen. Voor zover bekend is bij de Andesvariant ook overdracht van mens op mens mogelijk. Dat lijkt aan boord van het cruiseschip vrijwel zeker een rol te hebben gespeeld, al gaat het niet om een virus dat zich zomaar via vluchtig contact verspreidt. Er moet sprake zijn van nauw en langdurig contact, bijvoorbeeld tussen mensen die veel tijd dicht bij elkaar doorbrengen.

2

Incubatietijd

De incubatietijd kan variëren van één tot zes weken, wat verklaart waarom mensen pas laat in de reis ziek werden. Bij hantavirussen wordt meestal uitgegaan van een periode van enkele dagen tot enkele weken, vaak rond twee tot drie weken. Voor het Andesvirus zijn incubatietijden van ongeveer één tot ruim vijf weken beschreven. Daardoor kan het lastig zijn om precies vast te stellen waar en wanneer iemand besmet is geraakt, zeker tijdens een langere reis waarbij mensen op meerdere plekken zijn geweest.

3

Symptomen

De klachten verschillen per hantavirusvariant. In het begin lijken de symptomen vaak op griep. Mensen kunnen koorts, hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid krijgen. Soms komen daar buikpijn, misselijkheid, braken of andere maag- en darmklachten bij. Bij de hantavirussen die in Europa voorkomen, verlopen infecties meestal mild. Het RIVM geeft aan dat de meeste mensen in Nederland niet of nauwelijks ziek worden van de hier voorkomende varianten. Als er wel klachten ontstaan, gaan die vaak vanzelf weer over.

Bij de Andesvariant zijn de risico’s veel groter. Deze variant kan leiden tot hoge koorts en ademhalingsproblemen. In een later stadium kunnen ernstige longproblemen en hartfalen ontstaan. Het ziektebeeld kan snel verslechteren, waardoor opname in het ziekenhuis of op de intensive care nodig kan zijn. Volgens het RIVM kan bij besmetting met het Andesvirus 30 tot 50 procent van de mensen aan de ziekte overlijden. Dat maakt deze variant gevaarlijk, maar niet vergelijkbaar met een virus dat zich gemakkelijk onder de algemene bevolking verspreidt.

4

Geen nieuw virus

Het hantavirus is geen nieuw virus. De ziektebeelden die bij hantavirussen horen, zijn al veel langer bekend. Tijdens de Koreaanse Oorlog werden bijvoorbeeld duizenden militairen ziek door wat later een hantavirusinfectie bleek te zijn. Het eerste hantavirus werd eind jaren zeventig geïsoleerd en kreeg de naam Hantaanvirus, naar de Hantaanrivier in Zuid-Korea. Sindsdien zijn er steeds meer varianten ontdekt.

Er zijn ongeveer zestig soorten hantavirussen bekend. Ze komen wereldwijd voor, maar niet elke variant is even gevaarlijk voor mensen. Sommige veroorzaken milde klachten of helemaal geen ziekteverschijnselen, terwijl andere juist ernstige ziektebeelden kunnen geven. Grofweg kun je zeggen dat Europese varianten vaker leiden tot mildere klachten en soms nierproblemen, terwijl bepaalde varianten in Noord- en Zuid-Amerika ernstige longproblemen kunnen veroorzaken. De Andesvariant, die vooral in delen van Argentinië en Chili voorkomt, is daarbij extra opvallend omdat mens-op-mensoverdracht in zeldzame gevallen mogelijk is.

5

Geen reden tot paniek

De media-aandacht in combinatie met een uitbraak tijdens reisomstandigheden zorgt ervoor dat snel een link wordt gelegd met de coronapandemie, die een enorme impact op de wereldwijde samenleving heeft gehad. Er is echter geen reden om aan te nemen dat het hantavirus tot een vergelijkbare situatie zal leiden. Hantavirussen verspreiden zich normaal gesproken niet gemakkelijk tussen mensen.

Bij de Andesvariant kan dat in zeldzame gevallen wel, maar vooral bij nauw en langdurig contact. Dat is iets heel anders dan een virus dat zich massaal via de lucht onder de bevolking verspreidt.

Je kunt besmetting vooral voorkomen door contact met knaagdieren en hun uitwerpselen te vermijden. Wees voorzichtig bij het schoonmaken van schuurtjes, opslagruimtes, vakantiehuisjes of andere plekken waar muizen of ratten kunnen hebben gezeten. Veeg droge uitwerpselen niet zomaar op, omdat besmet stof dan kan opwaaien. Ventileer de ruimte eerst goed, draag bij voorkeur handschoenen en maak oppervlakken vochtig schoon met een geschikt schoonmaak- of desinfectiemiddel. Reizigers naar gebieden waar gevaarlijkere hantavirusvarianten voorkomen, doen er goed aan extra alert te zijn op knaagdieren in slaap- en verblijfsruimtes.